เคลือบหลุมร่องฟัน วิธีป้องกันฟันผุซอกลึกที่เด็กทำดีผู้ใหญ่ทำได้

เคยเป็นไหม… เวลาพาลูกไปหาหมอฟันหรือไปตรวจฟันเอง แล้วได้ยินคุณหมอเชียร์ให้ทำ “เคลือบหลุมร่องฟัน” จนแอบสงสัยว่าฟันเรามีปัญหาอะไรหรือเปล่า? จริง ๆ แล้วการเคลือบหลุมร่องฟันไม่ใช่การรักษาโรค แต่เปรียบเหมือนการใส่ “เกราะป้องกัน” ให้ฟันกรามต่างหาก เพราะร่องฟันของคนเรามักจะมีซอกเล็กซอกแคบที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง ทำให้เศษอาหารชอบเข้าไปแอบจนกลายเป็นฟันผุ การเคลือบหลุมร่องฟันเลยเข้ามาช่วยปิดช่องว่างนี้ไว้ ตัดไฟแต่ต้นลมก่อนปัญหาจะเกิด

ในบทความนี้ TEETH TALK DENTAL CLINIC อยากพามาทำความรู้จักการเคลือบหลุมร่องฟันกันแบบเจาะลึก ตั้งแต่มันคืออะไร ใครบ้างที่ควรทำ ใช้วัสดุแบบไหน มีขั้นตอนอย่างไร ไปจนถึงวิธีดูแลตัวเองหลังทำ รับรองว่าอ่านจบแล้วจะช่วยให้ตัดสินใจได้ง่ายขึ้นแน่นอนว่า ถึงเวลาที่ตัวเอง หรือเจ้าตัวเล็กที่บ้านควรรับบริการนี้แล้วหรือยัง

เคลือบหลุมร่องฟัน คืออะไร

เคลือบหลุมร่องฟัน (Dental Sealant) คือการทาวัสดุเคลือบผิวฟันชนิดพิเศษลงบนร่องหลุมลึกที่อยู่บนผิวด้านบดเคี้ยวของฟันกราม โดยเฉพาะฟันกรามแท้ซี่ที่หนึ่งและซี่ที่สองซึ่งมีร่องฟันตามธรรมชาติที่ลึก และซับซ้อนกว่าฟันซี่อื่น โดยวัสดุเคลือบจะไหลเข้าไปเติมเต็มร่องหลุมเหล่านี้แล้วแข็งตัวกลายเป็นชั้นปิดกั้นบาง ๆ ทำหน้าที่คล้ายเกราะป้องกันไม่ให้เศษอาหารและแบคทีเรียเข้าไปสะสมในซอกลึกที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง

ต่างจากฟันผุที่เป็นปัญหาซึ่งเกิดขึ้นแล้ว และต้องได้รับการรักษา การเคลือบหลุมร่องฟันนั้นจะเป็นขั้นตอนเชิงป้องกันที่ทำในฟันที่ยังแข็งแรงดีอยู่ เพื่อลดโอกาสที่ฟันซี่นั้นจะเกิดฟันผุขึ้นในอนาคต

ประโยชน์ของการเคลือบหลุมร่องฟันที่มากกว่าแค่การทำความสะอาด

การเคลือบหลุมร่องฟันไม่ได้ให้ประโยชน์แค่ช่วยให้ผิวฟันเรียบขึ้นเท่านั้น แต่ยังส่งผลดีต่อสุขภาพช่องปากอีกหลายด้าน โดยประโยชน์สำคัญของการเคลือบหลุมร่องฟัน มีดังนี้

ป้องกันแบคทีเรียและเศษอาหารสะสมในซอกฟันกราม

ร่องฟันกรามตามธรรมชาติมีลักษณะลึกและแคบ ทำให้ขนแปรงสีฟันทั่วไปแทรกเข้าไปทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึงเท่าผิวฟันด้านอื่น เมื่อเคลือบวัสดุปิดกั้นร่องเหล่านี้ไว้ พื้นผิวฟันจะเรียบขึ้น และมีจุดอับให้เศษอาหารกับคราบแบคทีเรียเข้าไปสะสมน้อยลง ช่วยให้การแปรงฟันในแต่ละวันทำความสะอาดผิวฟันกรามได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น

ลดความเสี่ยงการเกิดฟันผุในระยะยาวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เมื่อร่องฟันกรามถูกปิดกั้นไว้ด้วยวัสดุเคลือบ โอกาสที่กรดจากแบคทีเรียจะกัดกร่อนเนื้อฟันบริเวณนั้นก็ลดลงตามไปด้วย ซึ่งมีส่วนช่วยลดความเสี่ยงของฟันผุในบริเวณร่องฟันกรามได้ในระยะยาว โดยเฉพาะในช่วงวัยเด็กที่ยังดูแลความสะอาดช่องปากด้วยตัวเองได้ไม่เต็มที่ ทั้งนี้ผลลัพธ์ในการป้องกันฟันผุยังขึ้นอยู่กับการดูแลรักษาความสะอาดช่องปากโดยรวมของแต่ละคนร่วมด้วย

ประหยัดค่าใช้จ่ายในการรักษาฟันผุที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

หากปล่อยให้ฟันผุลุกลามลึกจนถึงชั้นโพรงประสาทฟัน อาจต้องเข้ารับการรักษารากฟัน ซึ่งมีขั้นตอนซับซ้อนและใช้เวลานานกว่าการดูแลป้องกันตั้งแต่ต้น หรือในกรณีที่รุนแรงจนต้องถอนฟันซี่นั้นออกไป ก็อาจต้องพิจารณาทำรากฟันเทียมทดแทนฟันที่สูญเสียไปในภายหลัง การเคลือบหลุมร่องฟันตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นแนวทางที่ช่วยลดโอกาสต้องเข้ารับการรักษาที่ซับซ้อนและมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าในอนาคตได้

วัสดุที่ใช้ในการเคลือบหลุมร่องฟันมีกี่ประเภท

วัสดุที่ใช้เคลือบหลุมร่องฟันมีให้เลือกตามความเหมาะสมของแต่ละเคส โดยวัสดุหลักที่ทันตแพทย์นิยมใช้ มีดังนี้

วัสดุเคลือบหลุมร่องฟันชนิดเรซิน

วัสดุเคลือบชนิดเรซิน (Resin-based Sealant) เป็นวัสดุสีใกล้เคียงฟันธรรมชาติที่แข็งตัวด้วยการฉายแสงเฉพาะ มีคุณสมบัติยึดเกาะกับผิวฟันได้ดีและค่อนข้างคงทนต่อแรงบดเคี้ยว จึงเป็นวัสดุที่นิยมใช้ในฟันกรามแท้ที่ขึ้นเต็มซี่แล้วและสามารถควบคุมความชื้นระหว่างขั้นตอนได้ดี

วัสดุเคลือบหลุมร่องฟันชนิดแก้วไอโอโนเมอร์

วัสดุเคลือบชนิดแก้วไอโอโนเมอร์ (Glass Ionomer Cement) มีคุณสมบัติปลดปล่อยฟลูออไรด์อย่างต่อเนื่อง ช่วยเสริมความแข็งแรงให้ผิวฟันบริเวณโดยรอบไปพร้อมกัน เหมาะกับฟันกรามที่เพิ่งขึ้นบางส่วนหรือกรณีที่ยังควบคุมความชื้นในช่องปากได้ไม่เต็มที่ เช่น ในเด็กเล็กที่ยังให้ความร่วมมือระหว่างทำหัตถการได้จำกัด แม้จะมีความคงทนต่อแรงบดเคี้ยวน้อยกว่าชนิดเรซิน แต่ก็มีข้อดีด้านการเสริมฟลูออไรด์เพิ่มเติม

ใครบ้างที่ควรเข้ารับการเคลือบหลุมร่องฟัน

เคลือบหลุมร่องฟันเหมาะกับกลุ่มคนที่มีความเสี่ยงต่อฟันผุบริเวณร่องฟันกรามมากกว่าคนทั่วไป โดยกลุ่มที่ทันตแพทย์มักแนะนำให้เข้ารับการเคลือบหลุมร่องฟัน มีดังนี้

เด็กและวัยรุ่นในช่วงอายุที่ฟันกรามแท้เริ่มขึ้น

ฟันกรามแท้ซี่ที่หนึ่งมักเริ่มขึ้นในช่วงอายุประมาณ 6 ปี และฟันกรามแท้ซี่ที่สองจะขึ้นตามมาในช่วงอายุประมาณ 12 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่เด็ก และวัยรุ่นยังดูแลความสะอาดช่องปากด้วยตัวเองได้ไม่เต็มที่ ทันตแพทย์จึงมักแนะนำให้เคลือบหลุมร่องฟันทันทีที่ฟันกรามซี่ใหม่ขึ้นเต็มซี่ และยังไม่มีร่องรอยฟันผุ เพื่อป้องกันปัญหาตั้งแต่ต้น

ผู้ใหญ่ที่มีลักษณะร่องฟันลึกหรือใส่เครื่องมือจัดฟัน

แม้เคลือบหลุมร่องฟันจะพบได้บ่อยในกลุ่มเด็ก แต่ผู้ใหญ่ที่มีร่องฟันกรามลึกเป็นพิเศษ หรืออยู่ระหว่างใส่เครื่องมือจัดฟันจนทำความสะอาดฟันกรามด้านในได้ยากกว่าปกติ ก็สามารถปรึกษาทันตแพทย์เพื่อพิจารณาเคลือบหลุมร่องฟันเพิ่มเติมได้เช่นกัน โดยเฉพาะในฟันกรามซี่ที่ยังไม่เคยผ่านการอุดฟันหรือมีฟันผุมาก่อน

เปิดคู่มือขั้นตอนการเคลือบหลุมร่องฟัน ง่าย สะดวก และไม่ยุ่งยาก

ขั้นตอนการเคลือบหลุมร่องฟันใช้เวลาไม่นานและไม่จำเป็นต้องกรอเนื้อฟันออก จึงนับเป็นหัตถการทางทันตกรรมที่ไม่ยุ่งยากทั้งสำหรับเด็กและผู้ใหญ่ โดยขั้นตอนหลักมีดังนี้

1. ทันตแพทย์ตรวจฟันกรามและประเมินความลึกของร่องฟัน อาจร่วมกับการเอกซเรย์เพื่อตรวจสอบว่ายังไม่มีฟันผุซ่อนอยู่ในซอกลึก
2. ทำความสะอาดผิวฟันกรามด้วยแปรงและน้ำยาเฉพาะ เพื่อขจัดคราบพลัคและเศษอาหารก่อนเริ่มเคลือบ
3. ทาน้ำยากรดอ่อนบนผิวฟันในระยะเวลาสั้นๆ เพื่อเพิ่มการยึดเกาะของวัสดุเคลือบ จากนั้นล้างออกและเป่าฟันให้แห้งสนิท
4. ทาวัสดุเคลือบหลุมร่องฟันลงบนร่องฟันกรามให้ทั่วถึงทุกซอก
5. ฉายแสงเฉพาะเพื่อบ่มวัสดุให้แข็งตัว ในกรณีที่ใช้วัสดุชนิดเรซิน
6. ตรวจสอบการสบฟันและความเรียบร้อยของผิวเคลือบอีกครั้ง ก่อนนัดหมายติดตามผลตามความเหมาะสม

ตลอดขั้นตอนไม่มีการกรอ หรือแตะต้องเนื้อฟันโดยตรง ผู้เข้ารับบริการส่วนใหญ่จึงรู้สึกสบายตัวระหว่างทำหัตถการโดยไม่จำเป็นต้องฉีดยาชา

เคล็ดลับการดูแลตัวเองหลังเคลือบหลุมร่องฟันให้อยู่ได้นาน

แม้เคลือบหลุมร่องฟันจะช่วยลดความเสี่ยงฟันผุได้ในระยะยาว แต่วัสดุเคลือบก็มีอายุการใช้งานจำกัด และอาจสึกหรอไปตามการใช้งาน การดูแลตัวเองอย่างเหมาะสมจึงมีส่วนช่วยให้วัสดุเคลือบอยู่ได้นานขึ้น โดยข้อควรปฏิบัติหลังเคลือบหลุมร่องฟันที่ควรรู้ มีดังนี้

หลีกเลี่ยงพฤติกรรมการเคี้ยวของแข็งและอาหารเหนียวจัด

การเคี้ยวน้ำแข็ง ถั่วแข็ง หรืออาหารเหนียวจัดอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้วัสดุเคลือบบริเวณผิวฟันกรามหลุดล่อนหรือแตกร้าวได้เร็วกว่าปกติ จึงควรเลี่ยงพฤติกรรมเหล่านี้ในซี่ฟันที่เพิ่งเคลือบไว้ เพื่อยืดอายุการใช้งานของวัสดุให้นานขึ้น

หมั่นสังเกตสัญญาณเตือนเมื่อวัสดุเริ่มสึกหรอหรือหลุดร่วง

ควรหมั่นสังเกตด้วยลิ้นหรือกระจกว่าผิวเคลือบยังคงเรียบสม่ำเสมอดีอยู่หรือไม่ หากรู้สึกสะดุดเป็นร่องหรือสังเกตเห็นวัสดุบางส่วนหลุดออกไป ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสอบและพิจารณาเคลือบซ้ำในจุดที่หลุดร่วง รวมถึงควรไปตรวจสุขภาพช่องปาก และขูดหินปูนตามนัดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ทันตแพทย์ประเมินสภาพวัสดุเคลือบไปพร้อมกับการดูแลสุขภาพช่องปากโดยรวม

ทันตแพทย์ TEETH TALK DENTAL CLINIC ให้คำแนะนำเพิ่มเติมว่า “ในช่วง 24 ชั่วโมงแรกหลังเคลือบหลุมร่องฟัน ควรเลี่ยงอาหารที่ต้องใช้แรงบดเคี้ยวมากในฟันซี่ที่เพิ่งเคลือบไว้ก่อน เพื่อให้วัสดุยึดติดกับผิวฟันได้เต็มที่ และที่สำคัญไม่แพ้กันคือควรพาเด็กมาตรวจติดตามตามนัดอย่างสม่ำเสมอ เพราะแม้วัสดุเคลือบจะช่วยลดความเสี่ยงฟันผุได้ แต่ก็ไม่ได้มาแทนที่การแปรงฟันและดูแลความสะอาดช่องปากตามปกติ”

เคลือบหลุมร่องฟัน VS เคลือบฟลูออไรด์ ต่างกันอย่างไร

แม้เคลือบหลุมร่องฟันและเคลือบฟลูออไรด์จะเป็นบริการเชิงป้องกันฟันผุเหมือนกัน แต่จริงๆ แล้วทั้งสองมีหลักการทำงานที่ต่างกัน เคลือบฟลูออไรด์เป็นการทาสารฟลูออไรด์เคลือบผิวฟันทั้งซี่ เพื่อเสริมความแข็งแรงให้ผิวเคลือบฟันในเชิงเคมีและมักทำซ้ำเป็นระยะตามคำแนะนำของทันตแพทย์ 

ส่วนเคลือบหลุมร่องฟันเป็นการปิดกั้นร่องหลุมลึกบนผิวฟันกรามด้วยวัสดุเคลือบในเชิงกายภาพ เฉพาะเจาะจงกับซี่ฟันที่มีร่องลึกเป็นพิเศษ ด้วยเหตุนี้ทั้งสองบริการจึงทำร่วมกันได้ เพื่อเสริมการป้องกันฟันผุในมุมที่แตกต่างกัน

เคลือบหลุมร่องฟัน VS การอุดฟัน แบบไหนที่ใช่สำหรับคุณ

ความแตกต่างสำคัญระหว่างเคลือบหลุมร่องฟันกับอุดฟันอยู่ที่จุดประสงค์ของการทำ เคลือบหลุมร่องฟันเป็นบริการเชิงป้องกันที่ทำในฟันที่ยังแข็งแรงดีและไม่มีรอยผุ เพื่อลดความเสี่ยงที่จะเกิดฟันผุขึ้นในอนาคต ส่วนอุดฟันเป็นการรักษาที่ทำหลังจากมีฟันผุเกิดขึ้นแล้ว โดยทันตแพทย์จะกรอเนื้อฟันส่วนที่ผุออกก่อนแล้วจึงทำวัสดุอุดทดแทนเนื้อฟันที่เสียไป 

ดังนั้นหากฟันกรามยังไม่มีรอยผุ การเคลือบหลุมร่องฟันจึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า แต่หากมีฟันผุเกิดขึ้นแล้ว ก็จำเป็นต้องเข้ารับการอุดฟันตามคำแนะนำของทันตแพทย์แทน

เสริมเกราะป้องกันฟันผุให้แข็งแรงที่ TEETH TALK DENTAL CLINIC

สำหรับใครที่กำลังมองหาที่เคลือบหลุมร่องฟันให้ลูก หรืออยากลองปรึกษาเรื่องฟันกรามที่มีร่องลึกเป็นพิเศษดูสักครั้ง คลินิกทำฟัน TEETH TALK DENTAL CLINIC ยินดีดูแลตั้งแต่ขั้นตอนตรวจประเมินไปจนถึงการเคลือบหลุมร่องฟัน

ทีมทันตแพทย์ที่นี่ให้ความสำคัญกับการประเมินความลึกของร่องฟันกรามอย่างละเอียดก่อนเลือกวัสดุเคลือบที่เหมาะกับแต่ละซี่ พร้อมควบคุมความชื้นระหว่างขั้นตอนอย่างพิถีพิถันเพื่อให้วัสดุยึดเกาะติดผิวฟันได้ดี โดยใช้ชุดเครื่องมือ และวัสดุเคลือบหลุมร่องฟันที่ได้มาตรฐาน ISO9001:2015 ในบรรยากาศที่เป็นกันเอง เหมาะสำหรับเด็กที่มาพบทันตแพทย์เป็นครั้งแรก และอาจยังรู้สึกไม่คุ้นเคย พร้อมพูดคุยแจ้งจำนวนซี่ฟันที่ต้องเคลือบ และชนิดวัสดุที่ใช้ให้ทราบตั้งแต่ต้นก่อนเริ่มทำหัตถการทุกครั้ง เพื่อให้สบายใจไม่มีค่าใช้จ่ายแอบแฝง 

ด้วยจำนวน 24 สาขาทั่วกรุงเทพฯ ปริมณฑล และบางแสน (ม.บูรพา) หากสะดวกลองแวะไปพูดคุยที่สาขาใกล้บ้านดูได้ (เช็กสาขา TEETH TALK DENTAL CLINIC ใกล้บ้าน) และยังใช้สิทธิทำฟันประกันสังคมได้โดยไม่ต้องสำรองจ่าย เพียงยื่นบัตรประชาชนใบเดียวเท่านั้น

สรุปบทความ

เคลือบหลุมร่องฟันเป็นบริการเชิงป้องกันฟันผุที่ช่วยปิดกั้นร่องหลุมลึกบนผิวฟันกราม ไม่ให้เศษอาหารและแบคทีเรียเข้าไปสะสมจนพัฒนาเป็นฟันผุ เหมาะกับเด็กและวัยรุ่นในช่วงฟันกรามแท้เริ่มขึ้น รวมถึงผู้ใหญ่ที่มีร่องฟันลึกเป็นพิเศษหรือกำลังจัดฟัน วัสดุที่ใช้มีทั้งชนิดเรซินและแก้วไอโอโนเมอร์ ซึ่งทันตแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาเลือกให้เหมาะกับแต่ละเคส หลังเคลือบควรหลีกเลี่ยงการเคี้ยวของแข็งและหมั่นสังเกตความเรียบร้อยของผิวเคลือบ เพื่อให้วัสดุใช้งานได้ยาวนานที่สุด

หากต้องการนัดหมายจองคิว หรือปรึกษาเรื่องเคลือบหลุมร่องฟัน สามารถติดต่อสอบถาม TEETH TALK DENTAL CLINIC ได้ที่

• เบอร์โทรศัพท์ : 099-113-8103
• Line Official : @teethtalk
• Facebook Page : TEETH TALK DENTAL CLINIC คลินิกทันตกรรม จัดฟัน ทำฟัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเคลือบหลุมร่องฟัน

เคลือบหลุมร่องฟันอยู่ได้กี่ปี?

อายุการใช้งานของวัสดุเคลือบหลุมร่องฟันแตกต่างกันไปตามชนิดวัสดุและพฤติกรรมการใช้งานของแต่ละคน โดยทั่วไปวัสดุชนิดเรซินมักมีความคงทนต่อแรงบดเคี้ยวได้นานกว่าชนิดแก้วไอโอโนเมอร์ แต่ทั้งนี้ยังขึ้นอยู่กับพฤติกรรมการเคี้ยวอาหารและการดูแลรักษาความสะอาดช่องปากของแต่ละบุคคลร่วมด้วย จึงควรไปพบทันตแพทย์ตามนัดเพื่อตรวจสอบสภาพวัสดุเคลือบเป็นระยะ

เคลือบหลุมร่องฟันเจ็บไหม?

เคลือบหลุมร่องฟันเป็นขั้นตอนที่ไม่มีการกรอหรือแตะต้องเนื้อฟันโดยตรง จึงไม่จำเป็นต้องฉีดยาชาในกรณีทั่วไป ผู้เข้ารับบริการส่วนใหญ่รู้สึกสบายตัวตลอดขั้นตอน อาจรู้สึกถึงรสชาติของน้ำยาหรือความรู้สึกแปลกๆ เล็กน้อยขณะทาวัสดุเท่านั้น

เคลือบหลุมร่องฟันราคาเท่าไหร่?

ค่าใช้จ่ายในการเคลือบหลุมร่องฟันขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น จำนวนซี่ฟันที่ต้องเคลือบ ชนิดของวัสดุที่เลือกใช้ รวมถึงการตรวจประเมินเบื้องต้นของทันตแพทย์ในแต่ละเคส เพื่อให้ได้ราคาที่ถูกต้องและเหมาะกับสภาพฟันของแต่ละคน สามารถติดต่อสอบถาม TEETH TALK DENTAL CLINIC เพื่อขอคำปรึกษาและใบเสนอราคาที่ชัดเจนก่อนเข้ารับบริการได้