ฟันสบเปิดทำไงดี? เช็กสาเหตุ พร้อมวิธีรักษาให้กลับมายิ้มมั่นใจ

เคยสังเกตไหมว่า เวลากัดฟันปิดสนิท ฟันหน้าบนและฟันหน้าล่างกลับไม่ชนกัน มีช่องว่างเล็ก ๆ ค้างอยู่ตรงกลาง ทั้งที่ฟันซี่อื่นดูเรียงตัวปกติดี ลักษณะแบบนี้เรียกว่า “ภาวะฟันสบเปิด” ซึ่งหลายคนอาจยังไม่รู้ว่าเกิดจากอะไร และจำเป็นต้องรักษาหรือเปล่า

ในบทความนี้ TEETH TALK DENTAL CLINIC จะพาไปทำความเข้าใจภาวะฟันสบเปิดให้ชัดเจนขึ้น ตั้งแต่ความหมาย รูปแบบของอาการ สาเหตุ ผลกระทบ ไปจนถึงแนวทางการรักษาที่ทันตแพทย์นิยมใช้ในปัจจุบัน เพื่อให้พร้อมตัดสินใจดูแลรอยยิ้มของตัวเองได้อย่างมั่นใจ

ภาวะฟันสบเปิดคืออะไร

ฟันสบเปิด (Open Bite) คือภาวะที่ฟันบนและฟันล่างสัมผัสหรือสบชิดกันไม่ได้ตามปกติเมื่อกัดฟันปิดสนิท ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างฟันแถวบนและแถวล่างค้างอยู่ในบริเวณนั้น ต่างจากการสบฟันปกติที่ฟันบนและฟันล่างควรสัมผัสกันพอดีเมื่อกัดปิดปาก

ภาวะนี้พบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ ความรุนแรงและตำแหน่งของช่องว่างก็แตกต่างกันไปในแต่ละคน บางเคสมีช่องว่างเพียงเล็กน้อยจนแทบไม่รู้สึกถึงความผิดปกติ ขณะที่บางเคสมีช่องว่างกว้างจนส่งผลต่อการบดเคี้ยวอาหารและการพูดอย่างชัดเจน ทันตแพทย์จึงมักตรวจดูตำแหน่งฟันและถ่ายภาพรังสีเพื่อประเมินระดับความรุนแรงก่อนวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

รูปแบบของอาการฟันสบเปิด

ฟันสบเปิดแบ่งออกได้ตามตำแหน่งของฟันที่ไม่สบชิดกัน รูปแบบหลักที่พบ มีดังนี้

ฟันสบเปิดด้านหน้า (Anterior open bite)

ฟันสบเปิดด้านหน้าเป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยที่สุด ลักษณะคือเมื่อกัดฟันกรามด้านหลังปิดสนิท ฟันหน้าบนและฟันหน้าล่างกลับไม่สัมผัสกัน เกิดเป็นช่องว่างรูปวงรีอยู่บริเวณฟันหน้า มักสังเกตเห็นได้ชัดเวลายิ้มหรือพูดคุย และส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมในวัยเด็กหรือตำแหน่งลิ้นที่ผิดปกติ

ฟันสบเปิดด้านหลัง (Posterior open bite)

ฟันสบเปิดด้านหลังพบได้น้อยกว่ารูปแบบแรก ลักษณะคือฟันกรามน้อยหรือฟันกรามด้านหลังไม่สบชิดกัน ขณะที่ฟันหน้ายังคงสัมผัสกันได้ตามปกติ อาจเกิดขึ้นข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง และมักเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของโครงสร้างขากรรไกรหรือการขึ้นของฟันบางซี่ที่ไม่สมบูรณ์

ภาวะฟันสบเปิดเกิดจากสาเหตุใดได้บ้าง?

ภาวะฟันสบเปิดเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ทั้งจากโครงสร้างร่างกายและพฤติกรรมที่สะสมมาตั้งแต่วัยเด็ก สาเหตุสำคัญที่ทันตแพทย์มักพบ ได้แก่

• ลักษณะโครงกระดูกขากรรไกรที่มีทิศทางการเจริญเติบโตในแนวดิ่งมากกว่าปกติ ซึ่งมักมีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมในครอบครัว
• พฤติกรรมดูดนิ้วหรือใช้จุกนมหลอกต่อเนื่องเป็นเวลานานเกินช่วงวัยที่เหมาะสม จนส่งผลต่อทิศทางการขึ้นของฟันหน้า
• พฤติกรรมลิ้นดันฟัน (Tongue Thrusting) หรือวางลิ้นแทรกอยู่ระหว่างฟันบนและฟันล่างขณะกลืนน้ำลายหรือพูด
• การหายใจทางปากเป็นประจำ ซึ่งอาจมีสาเหตุมาจากภูมิแพ้ ต่อมทอนซิลหรือต่อมอะดีนอยด์โต จนทำให้ทางเดินหายใจทางจมูกโล่งน้อยกว่าปกติ
• ความผิดปกติของข้อต่อขากรรไกรหรือการขึ้นของฟันบางซี่ที่ไม่สมบูรณ์ ซึ่งพบได้ในกรณีฟันสบเปิดด้านหลัง

หลายเคสอาจมีมากกว่าหนึ่งสาเหตุเกิดร่วมกันด้วย ทันตแพทย์จึงต้องซักประวัติ และตรวจร่างกายอย่างละเอียดก่อนสรุปสาเหตุที่แท้จริง

ผลกระทบจากการมีภาวะฟันสบเปิด

ถ้าปล่อยให้ภาวะฟันสบเปิดดำเนินไปโดยไม่ได้รับการดูแล อาจส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันในหลายด้าน ผลกระทบที่ควรรู้ไว้ มีดังนี้

 ปัญหาการบดเคี้ยวอาหาร

เมื่อฟันหน้าสบชิดกันไม่ได้ตามปกติ การกัด หรือฉีกอาหารด้วยฟันหน้าจึงทำได้ยากขึ้น ต้องอาศัยฟันกรามด้านหลังในการบดเคี้ยวมากกว่าที่ควร ช่องว่างระหว่างฟันหน้ายังเป็นจุดที่เศษอาหารตกค้างได้ง่ายกว่าปกติด้วย หากดูแลความสะอาดไม่ทั่วถึงก็เพิ่มความเสี่ยงต่อฟันผุตามมาได้ 

อีกทั้งพอฟันกรามด้านหลังต้องรับภาระบดเคี้ยวต่อเนื่องเป็นเวลานาน ผิวฟันบริเวณนั้นก็มีโอกาสสึก หรือแตกเร็วกว่าปกติ หากการสึกลุกลามจนเนื้อฟันเสียหาย ทันตแพทย์อาจต้องอุดฟันเพื่อซ่อมแซม แต่ถ้าลุกลามถึงชั้นโพรงประสาทฟัน ก็อาจจำเป็นต้องรักษารากฟันควบคู่ไปด้วย ส่วนเคสที่ฟันเสียหายรุนแรงจนเก็บรักษาไว้ไม่ได้ ทันตแพทย์อาจพิจารณาถอนฟันซี่นั้นและวางแผนทำรากฟันเทียมเพื่อทดแทนในภายหลัง

ทำให้ออกเสียงพูดไม่ชัดในบางคำ

ในด้านการพูด ฟันสบเปิดอาจทำให้ออกเสียงบางพยัญชนะไม่ชัดเจน โดยเฉพาะเสียงที่ต้องอาศัยลิ้นแตะฟันหน้า เช่น เสียง ส หรือ ท เพราะลมและลิ้นแทรกผ่านช่องว่างออกมาได้ง่ายกว่าปกติ

อาการปวดข้อต่อขากรรไกรและโครงใบหน้าผิดรูป

ในเคสที่ฟันสบเปิดเกิดจากโครงสร้างขากรรไกรผิดปกติ การสบฟันที่ไม่สมดุลอาจทำให้ข้อต่อขากรรไกรต้องทำงานหนักกว่าปกติ จนเกิดอาการปวด หรือเมื่อยล้าบริเวณขากรรไกรได้บ่อยขึ้น โดยเฉพาะหลังพูดหรือเคี้ยวอาหารเป็นเวลานาน 

บางรายที่มีภาวะฟันสบเปิดร่วมกับโครงสร้างใบหน้าที่มีสัดส่วนแนวดิ่งมากกว่าปกติ อาจสังเกตเห็นว่าใบหน้าส่วนล่างดูยาวกว่าปกติเล็กน้อย หรือริมฝีปากปิดไม่สนิทขณะพักหน้า ทั้งนี้ลักษณะนี้ขึ้นอยู่กับโครงสร้างใบหน้าของแต่ละคน ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคนที่มีภาวะฟันสบเปิดเสมอไป

เมื่อไหร่ที่ควรไปปรึกษาทันตแพทย์

ถ้าสังเกตเห็นช่องว่างระหว่างฟันบนและฟันล่างเวลากัดฟันปิดสนิท ไม่ว่าจะเป็นบริเวณฟันหน้า หรือฟันกราม ควรนัดหมายทันตแพทย์เพื่อตรวจประเมินโดยไม่ต้องรอให้อาการรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะกรณีที่มีอาการร่วม เช่น เคี้ยวอาหารลำบาก พูดไม่ชัด หรือปวดเมื่อยขากรรไกรบ่อยครั้ง 

สำหรับเด็กที่ยังมีพฤติกรรมดูดนิ้ว หรือลิ้นดันฟันต่อเนื่องหลังอายุ 4 ถึง 5 ปี ก็ควรพาไปพบทันตแพทย์เพื่อประเมินและวางแผนแก้ไขพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะยิ่งตรวจพบและดูแลได้เร็วเท่าไหร่ ก็ยิ่งช่วยลดโอกาสที่ปัญหาจะลุกลามไปถึงช่วงที่ฟันแท้ขึ้นครบแล้วได้มากขึ้นเท่านั้น

ทันตแพทย์ของ TEETH TALK DENTAL CLINIC ให้ข้อสังเกตเพิ่มเติมว่า “ผู้ปกครองสามารถลองสังเกตพฤติกรรมของบุตรหลานในชีวิตประจำวันได้เบื้องต้น เช่น ท่าทางขณะกลืนน้ำลายว่ามีลิ้นดันออกมาระหว่างฟันหรือไม่ หรือเผลอหายใจทางปากบ่อยครั้งหรือเปล่า เพราะพฤติกรรมเหล่านี้ถ้าปล่อยไว้นานโดยไม่ปรับแก้ อาจส่งผลต่อทิศทางการขึ้นของฟันแท้ในระยะยาวได้ หากพบว่าลูกมีพฤติกรรมเหล่านี้ต่อเนื่อง ควรพาไปพบทันตแพทย์เพื่อประเมินตั้งแต่เนิ่น ๆ”

แนวทางการรักษาฟันสบเปิดโดยทันตแพทย์

การรักษาฟันสบเปิดมีหลายแนวทาง ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ความรุนแรง และอายุของผู้เข้ารับการรักษา แนวทางหลักที่ทันตแพทย์มักพิจารณา มีดังนี้

การจัดฟันเพื่อปรับตำแหน่งและแก้ไขการสบฟัน

การจัดฟันเป็นแนวทางหลักในการแก้ไขภาวะฟันสบเปิดที่ไม่รุนแรงมาก ทันตแพทย์อาจใช้ยางดึงฟันในแนวตั้งร่วมกับเครื่องมือจัดฟัน เพื่อค่อย ๆ ดึงฟันหน้าให้เคลื่อนลงมาสบชิดกันมากขึ้น 

ในเคสที่มีสาเหตุจากลิ้นดันฟัน ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ฝึกวางตำแหน่งลิ้นควบคู่ไปด้วย เพื่อไม่ให้ฟันเคลื่อนกลับไปเป็นเหมือนเดิม ส่วนเคสฟันสบเปิดที่ไม่รุนแรง ส่วนใหญ่แก้ไขได้ด้วยจัดฟันไม่ผ่าตัดขากรรไกรโดยไม่จำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัดเสมอไป

การผ่าตัดขากรรไกรเพื่อปรับโครงสร้างกระดูก

ถ้าฟันสบเปิดมีสาเหตุจากโครงสร้างขากรรไกรผิดปกติรุนแรง เช่น กระดูกขากรรไกรมีทิศทางการเจริญเติบโตในแนวดิ่งมากเกินไปจนการจัดฟันเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ ทันตแพทย์อาจส่งต่อให้วางแผนร่วมกับทันตแพทย์ผู้ชำนาญด้านศัลยกรรมช่องปากและขากรรไกร เพื่อพิจารณาผ่าตัดปรับโครงสร้างกระดูกขากรรไกรควบคู่ไปกับการจัดฟัน มักทำในผู้ที่กระดูกใบหน้าเจริญเติบโตสมบูรณ์แล้ว และต้องผ่านการวางแผนร่วมกันระหว่างทันตแพทย์จัดฟัน และศัลยแพทย์อย่างละเอียดก่อนตัดสินใจ

การใช้เครื่องมือพิเศษยึดตำแหน่งฟันและขากรรไกร

สำหรับเด็กที่ยังอยู่ในช่วงฟันน้ำนม หรือฟันผสม ทันตแพทย์อาจพิจารณาใช้เครื่องมือพิเศษ เช่น เครื่องมือกันลิ้นดันฟัน (Tongue Crib) เพื่อช่วยปรับพฤติกรรมลิ้นดันฟัน หรือดูดนิ้วให้เลิกได้เร็วขึ้น ก่อนที่ฟันแท้จะขึ้นมาผิดตำแหน่งตามพฤติกรรมเดิม 

บางเคสอาจใช้เครื่องมือดึงศีรษะร่วมกับแรงดึงในแนวดิ่ง เพื่อช่วยควบคุมทิศทางการเจริญเติบโตของขากรรไกรในผู้ที่ยังอยู่ในวัยเจริญเติบโต ทั้งนี้ชนิดและระยะเวลาการใช้เครื่องมือขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของทันตแพทย์ในแต่ละเคส

แก้ไขปัญหาฟันสบเปิดเพื่อรอยยิ้มมั่นใจที่ TEETH TALK DENTAL CLINIC

หากสงสัยว่าตัวเองหรือคนในครอบครัวมีภาวะฟันสบเปิด หรือกำลังมองหาคลินิกที่ช่วยวางแผนแก้ไขปัญหาการสบฟันอย่างเหมาะสม คลินิกทำฟัน TEETH TALK DENTAL CLINIC พร้อมตรวจประเมินและให้คำแนะนำแนวทางรักษาที่เหมาะกับสภาพฟันของคุณ

ทีมทันตแพทย์ของ TEETH TALK DENTAL CLINIC ที่มีประสบการณ์ดูแลเคสฟันสบเปิดมาอย่างต่อเนื่อง ยินดีตรวจประเมินตำแหน่งช่องว่างระหว่างฟันและลักษณะการสบฟันอย่างละเอียด เพื่อแยกแยะว่าฟันสบเปิดมีสาเหตุจากพฤติกรรมหรือโครงสร้างขากรรไกร ก่อนช่วยวางแผนรักษาที่ตรงจุดไปด้วยกัน โดยอาศัยเครื่องสแกนฟัน 3 มิติร่วมกับภาพถ่ายรังสีตามมาตรฐาน ISO9001:2015 ช่วยให้เห็นทิศทางการเจริญเติบโตของขากรรไกรชัดเจนขึ้น พร้อมแจ้งแผนการรักษาและค่าใช้จ่ายให้ทราบตั้งแต่ต้น ไม่มีค่าใช้จ่ายแอบแฝง

เพราะการแก้ไขฟันสบเปิดมักต้องนัดติดตามผลต่อเนื่องหลายครั้งตลอดช่วงจัดฟัน TEETH TALK DENTAL CLINIC จึงมี 24 สาขาทั่วกรุงเทพฯ ปริมณฑล และบางแสน (ม.บูรพา) ให้พอเลือกสาขาที่เดินทางสะดวกไว้สำหรับปรับเครื่องมือ หรือตรวจความคืบหน้าได้ง่ายขึ้น อีกทั้งยังใช้สิทธิทำฟันประกันสังคมได้โดยไม่ต้องสำรองจ่าย เพียงยื่นบัตรประชาชนใบเดียว (เช็กสาขา TEETH TALK DENTAL CLINIC ใกล้บ้าน)

สรุปบทความ

ฟันสบเปิดคือภาวะที่ฟันบนและฟันล่างไม่สบชิดกันเมื่อกัดฟันปิดสนิท แบ่งเป็นแบบฟันหน้าและฟันหลัง ซึ่งเกิดได้จากทั้งพันธุกรรม โครงสร้างขากรรไกร และพฤติกรรมในวัยเด็ก หากปล่อยไว้นานอาจส่งผลต่อการบดเคี้ยว การพูด และสุขภาพขากรรไกรตามมาได้ การเข้ารับการตรวจประเมินโดยทันตแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้วางแผนแก้ไขได้ทันท่วงที ไม่ว่าจะเป็นการจัดฟัน การใช้เครื่องมือพิเศษ หรือการผ่าตัดขากรรไกรในเคสที่จำเป็น ตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

หากต้องการนัดหมายจองคิว หรือปรึกษาเรื่องฟันสบเปิด สามารถติดต่อสอบถาม TEETH TALK DENTAL CLINIC ได้ที่

• เบอร์โทรศัพท์ : 099-113-8103
• Line Official : @teethtalk
• Facebook Page : TEETH TALK DENTAL CLINIC คลินิกทันตกรรม จัดฟัน ทำฟัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟันสบเปิด

ฟันสบเปิดสามารถหายเองได้ไหม?

โดยทั่วไปฟันสบเปิดในฟันแท้มักไม่หายเองหากไม่ได้รับการรักษา แต่ในเด็กบางรายที่ฟันสบเปิดเกิดจากพฤติกรรม เช่น ดูดนิ้วหรือลิ้นดันฟัน หากเลิกพฤติกรรมได้ตั้งแต่ยังอยู่ในช่วงฟันน้ำนมหรือฟันผสม บางเคสอาจมีโอกาสดีขึ้นได้เองบางส่วนตามการเจริญเติบโตของขากรรไกร แต่หากฟันแท้ขึ้นครบแล้วยังมีช่องว่างหลงเหลืออยู่ ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อวางแผนรักษาที่เหมาะสม

จัดฟันธรรมดาสามารถช่วยแก้ฟันสบเปิดได้ไหม?

ได้ในหลายเคส โดยเฉพาะเคสที่มีสาเหตุหลักจากพฤติกรรมหรือตำแหน่งฟัน ทันตแพทย์อาจใช้ยางดึงฟันในแนวตั้งหรือเครื่องมือเสริมร่วมกับการจัดฟันเพื่อดึงฟันหน้าให้สบชิดกันมากขึ้น แต่ในเคสที่เกิดจากโครงสร้างขากรรไกรผิดปกติรุนแรง อาจจำเป็นต้องพิจารณาการผ่าตัดขากรรไกรร่วมด้วย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับผลการตรวจประเมินของทันตแพทย์ในแต่ละเคส

ปัญหาฟันสบเปิดส่งผลให้เกิดภาวะนอนกรนจริงไหม?

ฟันสบเปิดบางเคสอาจมีความเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมหายใจทางปากหรือตำแหน่งลิ้นที่ผิดปกติ ซึ่งเป็นหนึ่งในหลายปัจจัยที่อาจสัมพันธ์กับการนอนกรนได้ในบางราย อย่างไรก็ตาม การนอนกรนมักเกิดจากหลายสาเหตุร่วมกัน เช่น โครงสร้างทางเดินหายใจหรือน้ำหนักตัว จึงไม่สามารถสรุปได้ว่าทุกคนที่มีฟันสบเปิดจะมีอาการนอนกรนเสมอไป หากกังวลเรื่องนี้ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงเพิ่มเติม