ฟันหักเหลือแต่ตออย่าปล่อยทิ้งไว้! แนะวิธีรักษาตอฟันให้ยิ้มมั่นใจ

หลายคนที่ฟันหักจนเหลือแต่ตอฟันมักไม่แน่ใจว่าควรทำอย่างไรต่อ เพราะแม้จะไม่มีอาการเจ็บปวดชัดเจนในช่วงแรก แต่ตอฟันที่หลงเหลืออยู่ในช่องปากก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาสุขภาพช่องปากที่ลุกลามได้หากปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป

เรื่องตอฟันแบบนี้ หลายคนอาจสงสัยว่าเก็บไว้ได้ไหมหรือต้องถอนทิ้งอย่างเดียว ในบทความนี้ TEETH TALK DENTAL CLINIC จะช่วยไขข้อข้องใจตั้งแต่ความหมาย สาเหตุ อันตรายที่อาจเกิดขึ้น ไปจนถึงแนวทางการรักษาที่ทันตแพทย์นิยมใช้ในปัจจุบัน เพื่อให้คุณดูแลสุขภาพฟันได้อย่างเหมาะสม

ตอฟันคืออะไรและเกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง

ตอฟัน (Retained Root หรือ Root Stump) คือส่วนของฟันที่หักหรือสึกกร่อนไปจนเกือบหมด เหลือเพียงส่วนรากฟันหรือโครงสร้างฟันบางส่วนฝังอยู่ใต้แนวเหงือก โดยไม่มีตัวฟันส่วนบนที่ใช้บดเคี้ยวอาหารได้ตามปกติหลงเหลืออยู่แล้ว

สาเหตุที่พบบ่อยของฟันหักเหลือแต่ตอมีได้หลายทาง ยกตัวอย่างเช่น 

• ฟันผุลุกลามจนเนื้อฟันผุกร่อน และแตกหักไปทีละน้อยจนเหลือแต่ตอ 
• อุบัติเหตุที่ทำให้ฟันกระแทกอย่างรุนแรงจนแตกหักถึงโคนฟัน 
• ฟันซี่ที่เคยผ่านการรักษารากฟันมาก่อน แต่ไม่ได้ทำครอบฟันปกป้องไว้ ทำให้เนื้อฟันเปราะบางและแตกง่ายขึ้นเมื่อใช้งานไปนาน ๆ 
• พฤติกรรมกัดของแข็ง หรือนอนกัดฟันต่อเนื่องจนโครงสร้างฟันอ่อนแอลงเรื่อย ๆ จนแตกหักในที่สุด 

ทั้งนี้หากตรวจพบฟันผุตั้งแต่ระยะแรกและเข้ารับการอุดฟันทันเวลา ก็มีส่วนช่วยลดโอกาสที่ฟันจะผุลุกลามจนแตกหักกลายเป็นตอฟันในภายหลังได้

อันตรายจากการปล่อยฟันหักเหลือแต่ตอทิ้งไว้ในช่องปาก

ถ้าปล่อยตอฟันทิ้งไว้โดยไม่รักษา อาจก่อให้เกิดปัญหาตามมาได้หลายด้าน เพราะตอฟันที่มีพื้นผิวขรุขระมักเป็นจุดที่เศษอาหารและคราบแบคทีเรียสะสมได้ง่ายกว่าฟันปกติ จนเกิดกลิ่นปากและเพิ่มความเสี่ยงต่อการอักเสบของเหงือกบริเวณโดยรอบตามมาได้

นอกจากนี้ หากมีการติดเชื้อหลงเหลืออยู่ภายในโพรงประสาทฟันหรือปลายรากฟัน เชื้ออาจลุกลามจนกลายเป็นถุงหนองบริเวณปลายราก ทำให้เกิดอาการปวดบวมเรื้อรังเป็นครั้งคราว และในบางเคสอาจลุกลามไปกระทบต่อกระดูกขากรรไกรหรือฟันซี่ข้างเคียงได้ หากปล่อยไว้เป็นเวลานานโดยไม่ได้รับการตรวจจากทันตแพทย์

ฟันหักเหลือแต่ตอควรเก็บรักษาไว้หรือควรตัดสินใจถอนออก

การตัดสินใจว่า จะเก็บรักษาตอฟันไว้ หรือควรถอนออกนั้น ทันตแพทย์จะพิจารณาจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งความแข็งแรงของโครงสร้างรากฟันที่เหลืออยู่ ระดับการติดเชื้อ และปริมาณเนื้อฟันที่สามารถใช้เป็นฐานรองรับการบูรณะได้ โดยแบ่งได้เป็น 2 กรณีหลัก ดังนี้

1. กรณีที่โครงสร้างรากฟันยังแข็งแรงและสามารถเก็บรักษาไว้ได้

หากตรวจพบว่า รากฟันยังฝังแน่นอยู่ในกระดูกขากรรไกรโดยไม่มีการติดเชื้อลุกลามรุนแรง และยังมีเนื้อฟันหลงเหลือมากพอที่จะใช้เป็นฐานรองรับการบูรณะ ทันตแพทย์อาจพิจารณาเก็บรากฟันไว้ แล้ววางแผนรักษารากฟันร่วมกับการปักเดือยฟันและทำครอบฟัน เพื่อฟื้นฟูให้ฟันซี่นั้นกลับมาใช้งานได้ใกล้เคียงปกติ

2. กรณีที่ตัวฟันเสียหายหนักจนต้องตัดสินใจถอนออกไป

ในกรณีที่รากฟันแตกหักลึกจนต่ำกว่าแนวกระดูกขากรรไกร มีการติดเชื้อลุกลามรุนแรง หรือเนื้อฟันที่เหลือไม่เพียงพอต่อการบูรณะ ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ถอนตอฟันออก เพื่อป้องกันไม่ให้การติดเชื้อลุกลามไปยังฟันซี่ข้างเคียงหรือกระดูกขากรรไกร ก่อนวางแผนทดแทนช่องว่างด้วยวิธีที่เหมาะสมต่อไป

แนวทางการรักษาตอฟันอย่างถูกต้องโดยทันตแพทย์

เมื่อทันตแพทย์ประเมินและตัดสินใจแนวทางการรักษาแล้ว ขั้นตอนที่มักพบได้บ่อยมีดังนี้

การรักษารากฟัน ร่วมกับการปักเดือยฟัน และทำครอบฟัน

สำหรับเคสที่สามารถเก็บรากฟันไว้ได้ ทันตแพทย์จะเริ่มจากรักษารากฟันเพื่อกำจัดเชื้อ และเนื้อเยื่อที่อักเสบภายในโพรงประสาทฟันออกให้หมด จากนั้นจึงปักเดือยฟัน (Post) ลงในคลองรากฟัน เพื่อเสริมความแข็งแรงให้กับโครงสร้างที่เหลืออยู่ ก่อนจะทำครอบฟันครอบทับ เพื่อฟื้นฟูรูปทรง และให้ฟันซี่นั้นกลับมาใช้บดเคี้ยวได้ใกล้เคียงปกติอีกครั้ง

การถอนฟัน และทดแทนด้วยการทำรากฟันเทียม หรือฟันปลอม

ในกรณีที่ตอฟันเสียหายมากเกินกว่าจะเก็บรักษาไว้ได้ ทันตแพทย์จะแนะนำให้ถอนออก แล้ววางแผนทดแทนช่องว่างที่เกิดขึ้น ซึ่งมีให้เลือกหลายวิธีตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคล หนึ่งในทางเลือกที่ได้รับความนิยมคือการทำรากฟันเทียม ซึ่งเป็นการฝังรากเทียมลงในกระดูกขากรรไกรแทนตำแหน่งรากฟันเดิม ก่อนใส่ครอบฟันด้านบน นอกจากนี้ยังสามารถพิจารณาทำฟันปลอมชนิดต่าง ๆ ทดแทนได้เช่นกัน ทั้งนี้ทันตแพทย์จะแนะนำวิธีที่เหมาะสมกับสภาพช่องปาก และความต้องการของแต่ละคนเป็นรายกรณีไป

วิธีดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีหลังเข้ารับการถอนตอฟัน

หลังเข้ารับการถอนตอฟัน ควรดูแลตัวเองอย่างเหมาะสมเพื่อให้แผลหายเป็นปกติและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน โดยข้อควรปฏิบัติมีดังนี้

• กัดผ้าก๊อซบริเวณแผลถอนฟันไว้ตามระยะเวลาที่ทันตแพทย์แนะนำ เพื่อช่วยให้เลือดหยุดไหลและลิ่มเลือดก่อตัวได้ดี
• ประคบเย็นบริเวณแก้มใกล้ตำแหน่งที่ถอนฟันในช่วง 24 ชั่วโมงแรก เพื่อลดอาการบวม
• งดบ้วนปากแรง ๆ งดดูดหลอด และงดสูบบุหรี่ในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรก เพราะอาจทำให้ลิ่มเลือดหลุดและแผลหายช้าลง
• รับประทานอาหารอ่อนและเคี้ยวด้วยฟันฝั่งตรงข้ามกับตำแหน่งแผลในช่วงแรก
• แปรงฟันตามปกติแต่หลีกเลี่ยงการแปรงบริเวณแผลโดยตรงในช่วงแรก และบ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่น ๆ เบา ๆ หลังผ่านไปแล้ว 24 ชั่วโมง
• หากมีเลือดไหลไม่หยุด ปวดบวมมากขึ้น หรือมีไข้ ควรรีบติดต่อคลินิกเพื่อนัดหมายตรวจซ้ำโดยเร็ว

ทันตแพทย์ของ TEETH TALK DENTAL CLINIC แนะนำเพิ่มเติมว่า “ในช่วงสัปดาห์แรกหลังถอนตอฟันควรสังเกตอาการของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ หากรู้สึกว่า อาการปวดบวมไม่ทุเลาลงตามเวลาที่ควรจะเป็น หรือมีกลิ่นแปลกปลอมจากแผล ไม่ควรปล่อยไว้นาน หรือซื้อยามารับประทานเอง ควรกลับไปให้ทันตแพทย์ตรวจซ้ำ เพราะแผลของแต่ละคนมีความแตกต่างกันตามสภาพร่างกายและวิธีดูแลตัวเอง”

รักษาปัญหาฟันหักเหลือแต่ตออย่างปลอดภัยที่ TEETH TALK DENTAL CLINIC

หากกำลังกังวลกับฟันหักเหลือแต่ตอ ไม่แน่ใจว่า ควรเก็บรักษาไว้ หรือควรถอนออก คลินิกทำฟัน TEETH TALK DENTAL CLINIC พร้อมตรวจประเมินโครงสร้างฟัน และให้คำแนะนำแนวทางรักษาที่เหมาะกับสภาพฟันของแต่ละคน

ทีมทันตแพทย์ของ TEETH TALK DENTAL CLINIC ที่คุ้นเคยกับการดูแลเคสตอฟันมาอย่างต่อเนื่อง ยินดีตรวจประเมินโครงสร้างรากฟันใต้ตอฟันอย่างละเอียดด้วยภาพเอกซเรย์ ก่อนพูดคุยวางแผนร่วมกันว่า ควรรักษารากฟันเก็บไว้ หรือควรถอนออกให้เหมาะกับแต่ละเคส โดยใช้เครื่องมือถอนฟันและอุปกรณ์รักษารากฟันที่ได้มาตรฐาน ช่วยให้การจัดการตอฟันที่เหลือเพียงเล็กน้อยทำได้แม่นยำ และควบคุมได้ดีขึ้น พร้อมดูแลอย่างนุ่มนวลตลอดขั้นตอน เพื่อลดความกังวลใจสำหรับผู้ที่กลัวการถอนฟัน

นอกจากนี้ยังแจ้งแผนการรักษาและค่าใช้จ่ายของการรักษารากฟัน ถอนฟัน หรือทำรากฟันเทียมทดแทนให้ทราบตั้งแต่ต้น ไม่มีค่าใช้จ่ายแอบแฝง และด้วยสาขาที่ครอบคลุมถึง 24 สาขาทั่วกรุงเทพฯ ปริมณฑล และบางแสน (ม.บูรพา) จึงพอช่วยให้เดินทางไปนัดติดตามอาการหลังถอนตอฟัน หรือทำเดือยฟันครอบฟันหลายครั้งได้สะดวกขึ้น อีกทั้งยังใช้สิทธิทำฟันประกันสังคมได้โดยไม่ต้องสำรองจ่าย เพียงยื่นบัตรประชาชนใบเดียว (เช็กสาขา TEETH TALK DENTAL CLINIC ใกล้บ้าน)

สรุปบทความ

ตอฟันคือส่วนของฟันที่หักหรือสึกกร่อนไปจนเหลือแต่ราก ซึ่งเกิดได้จากฟันผุลุกลาม อุบัติเหตุ หรือฟันที่เปราะบางจากการใช้งานมานาน หากปล่อยไว้อาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อและอาการอักเสบที่ลุกลามได้ การเข้ารับการตรวจประเมินโดยทันตแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรรักษารากฟันร่วมกับปักเดือยฟันและครอบฟันเพื่อเก็บรากฟันไว้ หรือควรถอนออกแล้วทดแทนด้วยรากฟันเทียมหรือฟันปลอม ตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

หากต้องการนัดหมายจองคิว หรือปรึกษาเรื่องตอฟัน สามารถติดต่อสอบถาม TEETH TALK DENTAL CLINIC ได้ที่

• เบอร์โทรศัพท์ : 099-113-8103
• Line Official : @teethtalk
• Facebook Page : TEETH TALK DENTAL CLINIC คลินิกทันตกรรม จัดฟัน ทำฟัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับตอฟัน

ฟันหักเหลือแต่ตอสามารถหลุดออกเองได้ไหม?

ตอฟันมักไม่หลุดออกเองหากรากฟันยังยึดอยู่ในกระดูกขากรรไกรและเนื้อเยื่อรอบรากยังแข็งแรงดี แม้ตัวฟันด้านบนจะแตกหักไปจนเกือบหมดแล้วก็ตาม แต่หากมีการติดเชื้อลุกลามจนกระดูกรอบรากถูกทำลายไปมาก ตอฟันอาจเริ่มโยกและหลุดได้เองในบางกรณี ซึ่งเป็นสัญญาณที่ไม่ควรปล่อยไว้ ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อตรวจประเมินและวางแผนรักษาที่เหมาะสมโดยเร็ว

ฟันหักเหลือแต่ราก ถอนได้ไหม และเจ็บไหมตอนทำ?

ฟันหักเหลือแต่รากสามารถถอนออกได้ โดยทันตแพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่ก่อนเริ่มถอนทุกครั้ง ทำให้ผู้รับบริการส่วนใหญ่รู้สึกสบายระหว่างขั้นตอน อาจรู้สึกถึงแรงกดหรือแรงดึงบ้างแต่ไม่ใช่ความเจ็บปวดรุนแรง หลังยาชาหมดฤทธิ์อาจมีอาการปวดตื้อ ๆ ได้บ้างตามปกติ ซึ่งทันตแพทย์จะแนะนำยาแก้ปวดและวิธีดูแลตัวเองให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

การใส่เดือยฟันและทำครอบฟันตอสามารถอยู่ได้นานกี่ปี?

โดยทั่วไปเดือยฟันและครอบฟันที่ดูแลรักษาอย่างเหมาะสมสามารถใช้งานได้นานหลายปี แต่ระยะเวลาที่แน่นอนขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ความแข็งแรงของโครงสร้างฟันที่เหลืออยู่ พฤติกรรมการใช้งาน และการดูแลสุขภาพช่องปากของแต่ละบุคคล การตรวจสุขภาพฟันเป็นประจำและหลีกเลี่ยงพฤติกรรมกัดของแข็งจะช่วยให้เดือยฟันและครอบฟันใช้งานได้ยาวนานขึ้น