เคยสงสัยไหมว่าทำไมแปรงฟันทุกวันแล้ว แต่ก็ยังรู้สึกว่าปากไม่สะอาดเท่าที่ควร นั่นอาจเป็นเพราะขนแปรงสีฟันทั่วไปมักเข้าไม่ถึงพื้นที่แคบระหว่างซี่ฟัน ซึ่งเป็นจุดที่เศษอาหารและคราบแบคทีเรียสะสมได้ง่ายที่สุด หากปล่อยไว้นานโดยไม่ทำความสะอาดอย่างทั่วถึง ก็อาจนำไปสู่ปัญหาเหงือกอักเสบหรือกลิ่นปากตามมาได้
ในบทความนี้ TEETH TALK DENTAL CLINIC จะพาไปทำความรู้จักกับ “แปรงซอกฟัน” อุปกรณ์เสริมขนาดเล็กที่ช่วยเก็บความสะอาดในจุดที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง ตั้งแต่วิธีเลือกขนาดให้เหมาะกับช่องว่างระหว่างซี่ฟัน วิธีใช้งานที่ถูกต้อง ไปจนถึงข้อควรระวังที่ควรรู้ไว้ก่อนเริ่มใช้ เพื่อให้การดูแลช่องปากด้วยตัวเองที่บ้านควบคู่กับการไปตรวจที่คลินิกทำฟันเป็นประจำ ช่วยเสริมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ทำความรู้จักแปรงซอกฟัน อุปกรณ์จิ๋วเพื่อความสะอาดช่องปากอย่างทั่วถึง
แปรงซอกฟัน (Interdental Brush) คืออุปกรณ์ทำความสะอาดช่องปากขนาดเล็ก มีลักษณะเป็นขนแปรงไนลอนละเอียดพันรอบแกนลวดบาง ปลายด้ามจับกระชับมือ ออกแบบมาให้สอดเข้าไปทำความสะอาดในช่องว่างระหว่างซี่ฟันได้โดยเฉพาะ ต่างจากไหมขัดฟันที่เป็นเส้นแบนบางและแปรงสีฟันทั่วไปที่ทำความสะอาดได้เฉพาะผิวด้านนอกและด้านในของฟัน
ช่องว่างระหว่างซี่ฟันเป็นจุดที่คราบพลัคและเศษอาหารสะสมได้ง่าย เนื่องจากเป็นมุมอับที่ขนแปรงสีฟันทั่วไปแทรกเข้าไปได้ไม่ลึกพอ หากปล่อยให้คราบพลัคสะสมต่อเนื่องเป็นเวลานาน ก็อาจแข็งตัวกลายเป็นหินปูนหรือเพิ่มความเสี่ยงต่อฟันผุบริเวณซอกฟันได้ การใช้แปรงซอกฟันร่วมกับการแปรงฟันตามปกติ จึงช่วยให้ดูแลความสะอาดช่องปากได้ครอบคลุมมากขึ้น
กลุ่มคนที่จำเป็นต้องใช้แปรงซอกฟันในการดูแลฟันเป็นพิเศษ
แม้แปรงซอกฟันจะเป็นประโยชน์กับคนทั่วไป แต่ก็มีบางกลุ่มที่ทันตแพทย์มักแนะนำให้ใช้เป็นประจำ เนื่องจากมีลักษณะช่องปากหรือประวัติการรักษาที่ทำให้ต้องดูแลซอกฟันอย่างละเอียดเป็นพิเศษ โดยกลุ่มที่ควรให้ความสำคัญกับแปรงซอกฟันเป็นพิเศษ มีดังนี้
- ผู้ที่กำลังจัดฟันด้วยเครื่องมือโลหะ เนื่องจากลวดและแบร็กเกตเป็นอุปสรรคต่อการสอดไหมขัดฟันตามปกติ แปรงซอกฟันจึงช่วยแทรกทำความสะอาดรอบลวดได้สะดวกกว่า
- ผู้ที่มีฟันห่างหรือมีภาวะเหงือกร่น ทำให้ช่องว่างระหว่างซี่ฟันกว้างกว่าปกติ จนไหมขัดฟันเพียงอย่างเดียวอาจทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึง
- ผู้ที่เพิ่งรักษารากฟัน หรือใส่ครอบฟันและสะพานฟัน ซึ่งต้องดูแลรอยต่อของวัสดุบูรณะฟันอย่างพิถีพิถัน เพื่อป้องกันการสะสมของเศษอาหารบริเวณขอบวัสดุ
- ผู้ที่มีรากฟันเทียม เพราะการทำความสะอาดรอบชิ้นงานอย่างสม่ำเสมอ มีส่วนช่วยลดความเสี่ยงต่อการอักเสบของเหงือกรอบรากฟันเทียมในระยะยาว
- ผู้ที่มีประวัติเหงือกอักเสบหรือโรคปริทันต์ ซึ่งจำเป็นต้องเฝ้าระวังความสะอาดบริเวณซอกฟันอย่างต่อเนื่องตามคำแนะนำของทันตแพทย์
วิธีเลือกซื้อแปรงซอกฟันให้ตอบโจทย์และปลอดภัยต่อเหงือก
แปรงซอกฟันในท้องตลาดมีให้เลือกหลายขนาดหลายรูปแบบ จนบางทีก็เลือกไม่ถูกเหมือนกันว่าแบบไหนเหมาะกับเรา แต่การเลือกให้พอดีกับช่องปากของตัวเองเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม เพราะถ้าเลือกผิดขนาด นอกจากจะทำความสะอาดได้ไม่เต็มที่แล้ว บางกรณียังอาจทำให้เหงือกระคายเคืองได้อีกด้วย
ลองมาดูหลักในการพิจารณาเลือกซื้อกันดังนี้
พิจารณาขนาดของหัวแปรงให้พอดีกับช่องว่างระหว่างซี่ฟัน
แปรงซอกฟันมักแบ่งขนาดตามเส้นผ่านศูนย์กลางของหัวแปรง ซึ่งมีตั้งแต่ขนาดเล็กมากไปจนถึงขนาดใหญ่ เพื่อให้เหมาะกับช่องว่างระหว่างฟันที่แตกต่างกันในแต่ละคน และในแต่ละตำแหน่งของช่องปากก็อาจต้องใช้ขนาดที่ไม่เท่ากันด้วย
หากเลือกขนาดเล็กเกินไป การทำความสะอาดอาจไม่ทั่วถึง แต่ถ้าเลือกขนาดใหญ่เกินไปจนต้องฝืนสอดเข้าไป ก็อาจเสี่ยงต่อการระคายเคืองเหงือกได้ ทางที่ดีควรให้ทันตแพทย์ช่วยประเมินขนาดที่เหมาะสมในการตรวจฟันแต่ละครั้ง
เลือกลักษณะของขนแปรงและวัสดุแกนกลางที่ได้มาตรฐาน
ควรเลือกแปรงซอกฟันที่มีขนแปรงไนลอนนุ่ม เรียงตัวสม่ำเสมอ ไม่มีขนแปรงหลุดร่วงง่าย และแกนกลางที่ผลิตจากวัสดุที่ได้มาตรฐาน ไม่มีปลายแหลมคมที่อาจบาดเหงือกขณะใช้งาน สำหรับผู้ที่กังวลเรื่องความคมของแกนลวด ปัจจุบันมีแปรงซอกฟันบางรุ่นที่ใช้แกนกลางเคลือบพลาสติกเพื่อความนุ่มนวลมากขึ้น ซึ่งเป็นอีกทางเลือกที่น่าพิจารณา
เปิดขั้นตอนการใช้แปรงซอกฟันอย่างถูกวิธีเพื่อปากสะอาดหมดจด
การใช้แปรงซอกฟันให้ถูกวิธีไม่ใช่เรื่องยาก แค่ทำตามขั้นตอนง่าย ๆ ก็ช่วยให้ทำความสะอาดซอกฟันได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่ต้องกังวลว่าจะไปสร้างความระคายเคืองให้เหงือกโดยไม่จำเป็น
ลองมาดูขั้นตอนที่แนะนำกันดังนี้
- เลือกแปรงซอกฟันขนาดที่เหมาะกับช่องว่างระหว่างซี่ฟันในแต่ละตำแหน่ง เนื่องจากบางคนอาจต้องใช้มากกว่าหนึ่งขนาดในช่องปากเดียวกัน
- สอดหัวแปรงเข้าไปในช่องว่างระหว่างซี่ฟันอย่างนุ่มนวล ทำมุมให้ขนแปรงสัมผัสกับผิวฟันทั้งสองด้าน
- ขยับแปรงเข้าออกเบา ๆ ในแนวตรง 2 ถึง 3 ครั้งต่อซี่ โดยไม่ต้องออกแรงกด เพื่อไม่ให้เหงือกบอบช้ำ
- ทำความสะอาดให้ครบทุกซอกฟัน โดยเฉพาะบริเวณฟันกรามด้านในที่มักถูกมองข้าม
- ล้างแปรงซอกฟันด้วยน้ำสะอาดหลังใช้งานทุกครั้ง และผึ่งให้แห้งสนิทก่อนเก็บ เพื่อลดการสะสมของเชื้อแบคทีเรียบนขนแปรง
ไขข้อข้องใจ แปรงซอกฟัน VS ไหมขัดฟัน ต่างกันอย่างไร แบบไหนดีกว่า
หลายคนสงสัยว่าระหว่างแปรงซอกฟันกับไหมขัดฟัน ควรเลือกใช้แบบไหนดี ความจริงแล้วอุปกรณ์ทั้งสองชนิดมีจุดเด่นต่างกัน และเหมาะกับลักษณะช่องปากที่ไม่เหมือนกัน จึงไม่มีคำตอบตายตัวว่าแบบใดดีกว่าแบบใด
| ปัจจัย | แปรงซอกฟัน | ไหมขัดฟัน |
| ลักษณะช่องว่างที่เหมาะสม | ช่องว่างระหว่างฟันกว้างปานกลางถึงกว้างมาก เช่น ผู้ที่มีฟันห่างหรือเหงือกร่น | ช่องว่างระหว่างฟันแคบและจุดสัมผัสฟันที่ชิดกัน |
| การใช้งานร่วมกับเครื่องมือจัดฟัน | สอดทำความสะอาดรอบลวดและแบร็กเกตได้สะดวก | สอดเข้าใต้ลวดจัดฟันได้ยากกว่าหากไม่มีตัวช่วยร้อยไหม |
| ความถนัดในการใช้งาน | จับถนัดมือ เหมาะกับผู้ที่ยังไม่คุ้นเคยกับการใช้ไหมขัดฟัน | ต้องอาศัยความชำนาญในการพันเส้นไหมและควบคุมแรงกด |
จะเห็นได้ว่าทั้งสองอุปกรณ์ต่างมีบทบาทของตัวเอง ในบางกรณีทันตแพทย์อาจแนะนำให้ใช้ควบคู่กัน เช่น ใช้ไหมขัดฟันในจุดที่ฟันเรียงชิดกัน และใช้แปรงซอกฟันในจุดที่ช่องว่างระหว่างฟันกว้างกว่าปกติ เพื่อให้ทำความสะอาดได้ครอบคลุมทุกซอกทุกมุม
ข้อควรระวังในการใช้งานแปรงซอกฟันเพื่อป้องกันแนวเหงือกร่น
แปรงซอกฟันช่วยเพิ่มความสะอาดให้ช่องปากได้ดีก็จริง แต่ถ้าใช้งานไม่ถูกวิธี ก็อาจย้อนกลับมาส่งผลเสียต่อเหงือกได้เหมือนกัน ก่อนเริ่มใช้งานจึงอยากชวนดูข้อควรระวังเหล่านี้ไว้ก่อน
- หลีกเลี่ยงการเลือกขนาดที่ใหญ่เกินช่องว่างระหว่างฟัน เพราะการฝืนสอดแปรงเข้าไปซ้ำ ๆ อาจทำให้เหงือกบริเวณนั้นเสียดสีจนแนวเหงือกร่นลงเรื่อย ๆ ในระยะยาว
- ไม่ควรออกแรงกดหรือถูแรงเกินไป ควรขยับแปรงเข้าออกอย่างนุ่มนวลแทนการใช้แรงฝืน โดยเฉพาะบริเวณที่เหงือกอักเสบอยู่แล้ว
- ระมัดระวังบริเวณรอยต่อวัสดุอุดฟัน เพราะการใช้แปรงซอกฟันเสียดสีขอบวัสดุอุดฟันบ่อยครั้งอาจทำให้วัสดุหลุดล่อนก่อนเวลา และต้องอุดฟันซ้ำเร็วกว่าที่ควร
- ควรเปลี่ยนแปรงซอกฟันทันทีเมื่อขนแปรงเริ่มบาน หรือแกนลวดงอผิดรูป เพราะแปรงที่เสื่อมสภาพอาจทำความสะอาดได้ไม่มีประสิทธิภาพและเสี่ยงบาดเหงือกได้ง่ายขึ้น
- หากมีเลือดออกต่อเนื่องหลายวัน หรือรู้สึกเจ็บผิดปกติขณะใช้งาน ควรหยุดใช้ชั่วคราวและปรึกษาทันตแพทย์เพื่อตรวจดูขนาดและวิธีใช้ให้เหมาะสมอีกครั้ง
ทันตแพทย์จาก TEETH TALK DENTAL CLINIC แนะนำเพิ่มเติมว่า “ในช่วงแรกที่เริ่มใช้แปรงซอกฟัน ควรเริ่มจากขนาดที่เล็กกว่าที่คิดไว้เล็กน้อยก่อน แล้วค่อยปรับขนาดตามความเหมาะสมเมื่อเหงือกเริ่มคุ้นเคยกับการใช้งาน เพราะเหงือกที่ยังไม่เคยสัมผัสแปรงซอกฟันมาก่อนอาจไวต่อการระคายเคืองมากกว่าปกติในช่วง 1 ถึง 2 สัปดาห์แรก และหากมีข้อสงสัยเรื่องขนาดหรือวิธีใช้ที่เหมาะกับช่องปากของตัวเอง การปรึกษาทันตแพทย์ในทุกครั้งที่มาตรวจฟันก็ช่วยให้มั่นใจในการดูแลตัวเองต่อไปได้มากขึ้น”
ดูแลความสะอาดช่องปากและเคลียร์ปัญหาฟันอย่างตรงจุดที่ TEETH TALK DENTAL CLINIC
หากยังไม่แน่ใจว่าควรเลือกแปรงซอกฟันขนาดไหน หรือสงสัยว่าช่องว่างระหว่างฟันของตัวเองเหมาะกับอุปกรณ์ทำความสะอาดแบบใด ลองแวะมาพูดคุยกับทีมทันตแพทย์ของ TEETH TALK DENTAL CLINIC ดูได้ เพราะทีมงานที่นี่คุ้นเคยกับการตรวจประเมินช่องว่างระหว่างซี่ฟันและแนวเหงือก ก่อนช่วยแนะนำขนาดแปรงซอกฟัน และวิธีใช้งานที่เหมาะกับแต่ละบุคคล พร้อมใช้เครื่องมือตรวจช่องปากมาตรฐาน ISO9001:2015 ในการตรวจหาคราบพลัคและหินปูนสะสมบริเวณซอกฟันที่มองเห็นได้ยากด้วยตาเปล่า
นอกจากนี้ TEETH TALK DENTAL CLINIC ยังให้ความสำคัญกับการพูดคุย และสอนวิธีใช้แปรงซอกฟันอย่างเป็นขั้นตอน เข้าใจง่าย เหมาะกับผู้ที่เพิ่งเริ่มใช้อุปกรณ์นี้เป็นครั้งแรก และด้วยจำนวน 24 สาขาทั่วกรุงเทพฯ ปริมณฑล และบางแสน (ม.บูรพา) หากสะดวกก็แวะมานัดตรวจสุขภาพเหงือก และรับคำแนะนำเลือกขนาดแปรงซอกฟันที่เหมาะกับตัวเองได้ใกล้บ้าน อีกทั้งยังใช้สิทธิทำฟันประกันสังคมได้โดยไม่ต้องสำรองจ่าย เพียงยื่นบัตรประชาชนใบเดียว (เช็กสาขา TEETH TALK DENTAL CLINIC ใกล้บ้าน)
รับสิทธิ์พิเศษและคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ ปรึกษาฟรี!
สรุปบทความ
แปรงซอกฟันเป็นอุปกรณ์เสริมที่ช่วยทำความสะอาดช่องว่างระหว่างซี่ฟันในจุดที่แปรงสีฟันทั่วไปเข้าไม่ถึง โดยควรเลือกขนาดให้พอดีกับช่องว่างระหว่างฟันของตัวเอง ใช้งานอย่างนุ่มนวล และหมั่นเปลี่ยนเมื่อขนแปรงเริ่มเสื่อมสภาพ เพื่อป้องกันปัญหาเหงือกอักเสบและแนวเหงือกร่นในระยะยาว หากไม่แน่ใจว่าควรเลือกขนาดใดหรือใช้งานถูกวิธีหรือไม่ การปรึกษาทันตแพทย์เป็นวิธีที่ช่วยให้มั่นใจได้มากขึ้น
หากต้องการนัดหมายจองคิว หรือปรึกษาเรื่องการเลือกใช้แปรงซอกฟัน สามารถติดต่อสอบถาม TEETH TALK DENTAL CLINIC ได้ที่
- เบอร์โทรศัพท์ : 099-113-8103
- Line Official : @teethtalk
- Facebook Page : TEETH TALK DENTAL CLINIC คลินิกทันตกรรม จัดฟัน ทำฟัน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแปรงซอกฟัน
แปรงซอกฟันสามารถใช้ทดแทนไหมขัดฟันได้เลยไหม?
ไม่แนะนำให้ใช้ทดแทนกันโดยสมบูรณ์ เนื่องจากอุปกรณ์ทั้งสองเหมาะกับลักษณะช่องว่างระหว่างฟันที่ต่างกัน หากช่องว่างระหว่างฟันแคบและฟันเรียงชิดกัน ไหมขัดฟันมักทำความสะอาดได้ทั่วถึงกว่า แต่หากช่องว่างกว้างกว่าปกติ แปรงซอกฟันจะทำความสะอาดได้สะดวกกว่า ในหลายกรณีทันตแพทย์อาจแนะนำให้ใช้ทั้งสองอย่างควบคู่กันตามตำแหน่งของฟันแต่ละซี่
ใช้แปรงซอกฟันแล้วมีเลือดออกในครั้งแรกเป็นอันตรายไหม?
หากเป็นการใช้งานในช่วงแรก ๆ และมีเลือดออกเพียงเล็กน้อย อาจเกิดจากเหงือกที่ยังไม่คุ้นเคยกับการสอดแปรงเข้าไปทำความสะอาด หรือมีการอักเสบสะสมอยู่ก่อนแล้วจากคราบพลัคที่ไม่เคยถูกกำจัดออก ซึ่งมักดีขึ้นได้เมื่อใช้งานอย่างถูกวิธีต่อเนื่องไม่กี่วัน แต่หากเลือดออกต่อเนื่องนานเกิน 1 สัปดาห์หรือมีปริมาณมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อตรวจประเมินเพิ่มเติม
แปรงซอกฟันหนึ่งอันมีอายุการใช้งานนานแค่ไหนและควรเปลี่ยนตอนไหน?
โดยทั่วไปหากใช้งานเป็นประจำทุกวัน ควรเปลี่ยนแปรงซอกฟันทุกประมาณ 1 ถึง 2 สัปดาห์ แต่ระยะเวลาที่แท้จริงขึ้นอยู่กับสภาพของขนแปรงและแกนลวดเป็นหลัก หากสังเกตเห็นว่าขนแปรงเริ่มบานออก แกนลวดงอผิดรูป หรือใช้งานแล้วรู้สึกฝืดกว่าเดิม ควรเปลี่ยนแปรงอันใหม่ทันที แม้จะยังใช้งานมาไม่ถึงกำหนดเวลาก็ตาม เพื่อให้การทำความสะอาดยังคงมีประสิทธิภาพ
